Halihazır harita; haritası yapılacak alan içerisinde yer alan mevcut durumun, yani insan eliyle yapılmış her türlü objenin (yollar, binalar, enerji nakil hatları vb.) ve gözle görülebilen dere, tepe, nehir gibi doğal unsurların tamamının gösterildiği haritalardır.
Bu haritalarda; yapı ve tesisler, kanallar, yollar, kaldırımlar, sokaklar, doğal ve suni tüm detaylar ölçülerek, arazinin mevcut hali teknik ve mevzuata uygun şekilde ortaya konur.
Halihazır haritalar, imar planlarının hazırlanmasına esas teşkil eden temel altlık haritalardır. İmar uygulaması yapılacak bölgelerde, zemindeki mevcut yapıların korunması, kesin sınırların belirlenmesi ve alanın mevcut durumunun net olarak ortaya konulması amacıyla düzenlenmesi zorunludur.
Özellikle kentsel dönüşüm projelerinde; parsel ve malik sayısının fazla olduğu alanlarda, mevcut yapıların yola göre konumlarının ve kullanım durumlarının detaylı şekilde belirlenebilmesi için halihazır harita üretimi yapılmaktadır.
Bununla birlikte; belediyelerin teknik hizmetlere yönelik proje planlaması, tasarımı, uygulaması ve işletmesi ile imar planı çalışmalarına esas olmak üzere, belediyeler veya İller Bankası tarafından yaptırılan büyük ölçekli haritalar da halihazır harita olarak adlandırılır.
Şehir plancıları; planlama çalışmalarını, planlanacak alanda bulunan binaların, yolların, elektrik hatlarının, derelerin, tepelerin ve benzeri unsurların konumlarını gösteren ölçekli halihazır haritalar üzerinde yürütmektedir.
İmar planlarında yer alan konut alanları, park alanları, dini tesis alanları ve yol düzenlemeleri gibi kararların sağlıklı şekilde oluşturulabilmesi, halihazır haritalar olmadan mümkün değildir.
Halihazır haritalarda; nirengi, poligon ve RS noktaları, binalar ve kat adetleri, kaldırımlar, yollar, sokaklar, yükseklik eğrileri, ağaçlar, elektrik direkleri, ada ve parsel numaraları ile sınırları gibi çalışma alanı içerisindeki tüm detaylar gösterilir.
Halihazır haritalar, “1/2500 ve Daha Büyük Ölçekli Harita ve Planların Yapımına Ait Yönetmelik” esaslarına göre genellikle 1/1000 veya 1/2000 ölçekli olarak hazırlanmaktadır.
Hassas ölçüm gerektiren halihazır haritalar; alınan koordinat ve kot (yükseklik) değerleri esas alınarak baraj, tesis ve benzeri büyük ölçekli yapıların projelendirilmesinde kullanılmaktadır.
Ayrıca GES (Güneş Enerji Sistemleri), RES (Rüzgar Enerji Sistemleri), HES projeleri, kamulaştırma çalışmaları, imar planları, plansız alanlarda yapılaşma ve birçok teknik uygulama için halihazır haritalar vazgeçilmez altlık haritalar arasında yer almaktadır.
Halihazır haritalar; imar planları, kentsel dönüşüm projeleri, kamulaştırma çalışmaları, enerji projeleri ve altyapı planlamalarında kullanılmaktadır.
Halihazır haritalar, ilgili yönetmelikler doğrultusunda genellikle 1/1000 veya 1/2000 ölçekli olarak hazırlanır.
Halihazır haritalar, yetkili ve lisanslı harita mühendisleri tarafından hazırlanmalıdır.
Halihazır haritalar, proje ve planlamalara altlık oluşturduğu için ölçüm hassasiyeti büyük önem taşır. Hatalı ölçümler ciddi teknik ve planlama sorunlarına yol açabilir.